สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร รู้จักทาคินให้ลึก

บทนำ

ถ้าพูดถึงภูฏาน คุณนึกถึงอะไรเป็นอย่างแรก? ระฆังวัดทักซังบนหน้าผาสูง ซองสีขาวตัดกับภูเขาเขียว หรือรอยยิ้มของผู้คนที่ดูสงบเป็นพิเศษ แล้วเคยมีคำถามแวบขึ้นมาบ้างไหมว่าแท้จริงแล้ว สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร และทำไมสัตว์ตัวนั้นถึงสำคัญกับชาวภูฏานมากจนถูกยกให้เป็นสัญลักษณ์ของประเทศ

คำตอบของคำถามว่า สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร คือ ทาคิน สัตว์หน้าตาแปลกที่เหมือนเอาแพะกับวัวมารวมร่างกัน หลายคนเห็นครั้งแรกถึงกับงงว่ามันคืออะไรกันแน่ แต่เบื้องหลังรูปลักษณ์ที่ไม่เหมือนใครนี้ กลับเต็มไปด้วยตำนาน ศรัทธา และวิถีชีวิตบนเทือกเขาหิมาลัยที่น่าสนใจมากกว่าที่คิด

บทความนี้จะพาคุณไปรู้จักทาคินตั้งแต่คำตอบชัดๆ ว่า ทาคินคืออะไร เรื่องเล่าของลามะผู้ศักดิ์สิทธิ์ ลักษณะและวิถีชีวิตบนภูเขาสูง ไปจนถึงวิธีวางแผนทริปไปชมทาคินตัวจริงที่ภูฏาน ข้อมูลทั้งหมดอ้างอิงจาก Bhutan Center ศูนย์ข้อมูลท่องเที่ยวภูฏานสำหรับคนไทย ที่รวบรวมรายละเอียดตั้งแต่สถานที่ วีซ่า ค่าใช้จ่าย ไปจนถึงข้อควรรู้ด้านวัฒนธรรม เพื่อให้คุณเตรียมตัวได้สบายใจก่อนเดินทางจริง

“ถ้าอยากรู้จักภูฏาน ให้มองดูภูเขา วัด และสัตว์ป่าที่ผู้คนที่นี่เคารพ”
ประโยคที่ไกด์ท้องถิ่นในภูฏานมักพูดกับนักเดินทาง

ทาคิน สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร และมาจากไหน?

ถ้าต้องตอบคำถามให้สั้นและชัดว่า สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร คำตอบก็คือ ทาคิน สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมในวงศ์ Bovidae กลุ่มเดียวกับวัว แพะ และแกะ ทาคินมีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Budorcas taxicolor และถูกมองว่าเป็นหนึ่งในสัตว์ที่มีรูปร่างแปลกตาที่สุดของเทือกเขาหิมาลัย จนหลายคนเรียกมันว่าสัตว์มหัศจรรย์แห่งภูเขาสูง โดยทาคินพบได้ในแถบภูฏาน รัฐอรุณาจัลประเทศของประเทศอินเดีย - วิกิพีเดีย และทางตะวันตกเฉียงใต้ของจีน

รูปร่างของทาคินเหมือนถูกออกแบบจากหลายสัตว์มารวมกัน

• ศีรษะคล้ายแพะ
• จมูกใหญ่แบบกวางมูส
• ลำตัวใหญ่ หนา และล่ำสันเหมือนวัว
• ขนหนาฟูและมีน้ำมันเคลือบ ช่วยกันลมหนาวและหิมะได้ดี

ตัวเต็มวัยสูงราวหนึ่งเมตรกว่าจนถึงประมาณหัวไหล่ และหนักได้เกือบสี่ร้อยกิโลกรัม เวลาเดินบนไหล่เขาชันๆ จึงดูทั้งอุ้ยอ้ายและทรงพลังในเวลาเดียวกัน

สิ่งที่ทำให้ทาคินกลายเป็นสัตว์ประจำชาติไม่ได้มีแค่รูปร่างที่สะดุดตา แต่คือเรื่องราวเกี่ยวกับพระลามะชื่อดังนามว่า ลามะ ดรุกปา คุนเลย์ ตำนานเล่าว่าท่านเคยรับประทานวัวและแพะที่ชาวบ้านถวายจนเหลือแต่โครงร่าง จากนั้นนำหัวแพะมาต่อเข้ากับโครงกระดูกวัวแล้วดีดนิ้ว ทันใดนั้นสัตว์ประหลาดตัวหนึ่งก็ลุกขึ้นมีชีวิต วิ่งหายไปบนภูเขา และกลายเป็นบรรพบุรุษของทาคินในปัจจุบัน

เรื่องเล่านี้ฝังลึกในหัวใจของชาวภูฏาน จนทาคินถูกมองว่าเป็นสัญลักษณ์ของศรัทธา ปาฏิหาริย์ และสายสัมพันธ์ของคนกับธรรมชาติ

คนภูฏานจำนวนมากมองทาคินว่าเป็น “ของขวัญจากพระลามะ” มากกว่าจะเป็นเพียงสัตว์ป่าชนิดหนึ่ง

ลักษณะและวิถีชีวิตของทาคินบนเทือกเขาหิมาลัย

เมื่อรู้แล้วว่าคำถามว่า สัตว์ประจำชาติภูฏาน คืออะไร ต้องตอบว่าทาคิน อีกสิ่งหนึ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือวิถีชีวิตของมันบนภูเขาสูง ทาคินไม่ได้อยู่ในทุ่งหญ้าเรียบๆ แต่ใช้ชีวิตบนพื้นที่ชัน มีหิมะ ลมแรง และอากาศหนาวจัดตลอดทั้งปี การจะอยู่รอดในสภาพแบบนี้ได้ต้องอาศัยการปรับตัวหลายอย่าง

• ถิ่นที่อยู่อาศัย
  ถิ่นที่อยู่อาศัยของทาคินกระจายอยู่ตามป่าไผ่และป่าสนบนเทือกเขาหิมาลัยตะวันออก ระดับความสูงราวหนึ่งพันถึงสี่พันห้าร้อยเมตรเหนือระดับน้ำทะเล ครอบคลุมพื้นที่ตั้งแต่ภูฏานไปจนถึงตอนเหนือสุดของฮกไกโด - วิกิพีเดีย ซึ่งเป็นพื้นที่ภูเขาสูงที่มีภูมิอากาศใกล้เคียงกัน สภาพแวดล้อมแบบนี้อากาศค่อนข้างเย็นตลอดปีและมีหมอกหนาบ่อยครั้ง ทาคินจึงมักเคลื่อนที่ไปตามสันเขาและลาดเขาเพื่อหาอาหารที่เหมาะสมในแต่ละช่วงฤดูกาล

• พฤติกรรมตามฤดูกาล
  พฤติกรรมของทาคินจะเปลี่ยนไปตามฤดู ในหน้าร้อนทาคินมักรวมตัวกันเป็นฝูงใหญ่ มีได้หลายสิบจนถึงหลายร้อยตัว แล้วอพยพขึ้นไปยังทุ่งหญ้าอัลไพน์ที่สูงขึ้นเพื่อกินหญ้าอ่อนและผสมพันธุ์ เมื่อเข้าสู่หน้าหนาว ฝูงจะค่อยๆ แยกย่อยเป็นกลุ่มเล็กๆ แล้วลงมายังหุบเขาที่ต่ำกว่าเพื่อหลบหิมะหนา การเคลื่อนที่แบบนี้ช่วยให้พวกมันใช้ทรัพยากรบนภูเขาได้อย่างยืดหยุ่น

• อาหารที่ชื่นชอบ
  อาหารของทาคินส่วนใหญ่คือพืชเกือบทั้งหมด ตั้งแต่ใบไผ่ หน่อไม้ ดอกไม้บนภูเขา ไปจนถึงใบของต้นกุหลาบพันปี ทาคินบางตัวจะใช้เขาดันลำต้นเล็กๆ ให้เอียง เพื่อให้ใบที่อยู่สูงลงมาในระดับที่กินได้ หรือบางครั้งยืนด้วยขาหลังเพื่อเอื้อมไปกินใบไม้ด้านบน ลักษณะการหาอาหารแบบนี้ทำให้คุณเห็นท่าทางที่ค่อนข้างน่ารักเวลาไปชมตัวจริง

• การปรับตัวของร่างกาย
  การปรับตัวของร่างกายทาคินถือว่าน่าทึ่ง ขนของมันหนาและมีน้ำมันเคลือบจึงไม่อมความชื้นจากหิมะและฝน ทำให้ตัวอุ่นอยู่เสมอ กีบเท้าของทาคินแยกเป็นสองซีกและแข็งแรง ช่วยยึดเกาะหินลื่นๆ บนทางชันได้ดี จมูกขนาดใหญ่ช่วยอุ่นอากาศก่อนเข้าสู่ปอด ลดผลกระทบจากอากาศเย็นจัด ทั้งหมดนี้ทำให้ทาคินใช้ชีวิตบนภูเขาสูงได้อย่างมั่นคง